Wireframe, mockup, prototype: các bước trước khi có giao diện
Phân biệt wireframe, mockup và prototype trong thiết kế website: mỗi bước để làm gì, khác nhau ra sao và bạn nên góp ý điều gì để dự án ít phải làm lại.
Bạn gửi yêu cầu làm website, vài ngày sau nhận về một file toàn khung xám, ô chữ nhật gạch chéo và chữ "Lorem ipsum". Bạn hơi thất vọng: "Website của mình đâu?". Một tuần sau, bản thiết kế màu sắc đẹp đẽ đến, bạn mới nhận ra mục bảng giá nên đặt lên trên còn phần đội ngũ thì chưa cần. Sửa lúc này tốn công hơn nhiều so với góp ý từ cái khung xám kia.
Khung xám đó là wireframe, bản có màu sắc là mockup, và nếu bản thiết kế bấm thử được thì đó là prototype. Bài viết giải thích từng bước để làm gì, khác nhau ra sao và bạn nên góp ý điều gì ở mỗi bước để dự án đi nhanh, ít phải làm lại.
Wireframe là gì?
Wireframe là bản phác khung của một trang, giống bản vẽ mặt bằng của ngôi nhà: nó cho biết phòng nào ở đâu, cửa đặt chỗ nào, chưa nói gì đến sơn tường hay nội thất. Một wireframe thường thể hiện vị trí logo, menu, tiêu đề, ảnh, nút bấm, thứ tự các khối nội dung.
Bạn nên góp ý gì ở wireframe?
- Thứ tự các phần có đúng với điều khách quan tâm nhất không?
- Có thiếu hoặc thừa khối nào không?
- Nút kêu gọi hành động chính đã nằm đúng chỗ khách dễ thấy chưa?
- Menu có đủ các trang cần thiết không?
Không nên bàn về màu, kiểu chữ hay ảnh ở bước này, vì chúng chưa có.
Mockup là gì?
Mockup là bản thiết kế hoàn chỉnh hình ảnh, có màu sắc, phông chữ, ảnh, biểu tượng, gần như giống website thật khi nhìn. Nó là bước biến khung xám thành diện mạo thương hiệu của bạn. Nó vẫn chỉ là hình tĩnh, chưa bấm được.
Bạn nên góp ý gì ở mockup?
- Màu sắc, phông chữ có phù hợp với thương hiệu không? Xem chọn màu sắc cho website và nhận diện thương hiệu trên website.
- Ảnh và cách trình bày có tạo được cảm giác bạn muốn không?
- Chữ có đủ lớn, đủ tương phản để dễ đọc? Tham khảo website dễ đọc cho mọi lứa tuổi.
- Phiên bản điện thoại đã được thiết kế chưa?
Prototype là gì?
Prototype là bản thiết kế có thể bấm thử: bạn nhấn vào menu, nút, chuyển trang như trên website thật, dù phía sau chưa có mã. Nó hữu ích khi website có luồng phức tạp như đặt lịch, đặt hàng nhiều bước. Không phải dự án nào cũng cần; với website giới thiệu đơn giản, mockup thường là đủ.
So sánh ba bước
| Wireframe | Mockup | Prototype | |
|---|---|---|---|
| Hình thức | Khung xám, đơn giản | Thiết kế có màu, ảnh | Bấm thử được |
| Mục đích | Chốt cấu trúc, thứ tự | Chốt diện mạo | Chốt luồng thao tác |
| Chi phí sửa nếu đổi ý | Thấp | Trung bình | Trung bình, cao nếu đã lập trình |
| Bạn nên tập trung | Nội dung và bố cục | Hình ảnh và cảm giác | Trải nghiệm thao tác |
Vì sao không nên bỏ qua bước phác khung?
Càng về sau, sửa càng đắt. Đổi thứ tự một khối trên wireframe mất vài phút; đổi sau khi đã thiết kế đẹp và lập trình xong có thể mất nhiều ngày. Theo kinh nghiệm chung của ngành, phần lớn yêu cầu làm lại đến từ việc cấu trúc chưa được chốt sớm. Điều này cũng liên quan đến thời gian dự án, xem làm website mất bao lâu.
Cách góp ý hiệu quả
- Nói rõ mục tiêu: "Khách cần thấy bảng giá sớm" tốt hơn "Tôi không thích khối này".
- Tổng hợp ý kiến của mọi người trong nhóm rồi gửi một lần.
- Chuẩn bị nội dung thật sớm để wireframe phản ánh đúng độ dài chữ. Xem nội dung website ai viết.
- Đừng đợi tới khi lập trình mới đổi ý về cấu trúc.
Toàn bộ các bước nằm trong quy trình làm website, còn cách viết yêu cầu ban đầu ở bài cách viết brief thiết kế website.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có bắt buộc phải xem wireframe không?
Rất nên. Đây là lúc bạn ảnh hưởng nhiều nhất đến kết quả với chi phí thấp nhất.
Mockup và bản thiết kế cuối có giống hệt nhau?
Rất gần, nhưng khi lập trình có thể có chênh lệch nhỏ do kích thước màn hình khác nhau. Điều quan trọng là bố cục và tinh thần được giữ.
Có thể bỏ qua wireframe để làm nhanh?
Với website rất nhỏ, có thể gộp wireframe và mockup. Với website nhiều trang hoặc nhiều chức năng, bỏ qua thường làm mất thời gian hơn về sau.
Tóm lại
Wireframe chốt cấu trúc, mockup chốt diện mạo, prototype chốt trải nghiệm; góp ý đúng ở từng bước giúp dự án nhanh hơn. Cần tư vấn, gọi hoặc nhắn Zalo 0915 660 099 hoặc gửi yêu cầu tại trang liên hệ.

